Wat zijn EXIF-gegevens en wat kun je er eigenlijk mee?

In de loop van de afgelopen jaren ben ik lid geworden van aardig wat fotogroepen op Facebook. Dit kan – afhankelijk van de kwaliteit en sfeer in de groep – erg leerzaam en inspirerend zijn. Bij sommige groepen was het een verplichting om de EXIF-gegevens van je foto te vermelden. Dan stond er bijvoorbeeld: 1/640s f/2,8 ISO1000 300mm bij een foto.

Toen ik nét fotografeerde had ik uiteraard nog nooit van EXIF gehoord en in die tijd zeiden die letters en getallen me helemaal niets. Nu ik een paar jaar verder ben en beetje wijzer op het gebied van fotografie, weet ik wat ze betekenen. Het is geen abracadabra meer voor me, maar toch betwist ik nog regelmatig het nut van het vermelden ervan. Wat zijn die EXIF-gegevens en wat kun je ermee?

EXIF, wat is het?

Tegenwoordig slaat elke goede camera EXIF-gegevens op wanneer je een foto maakt. Dat is fijn om te weten, maar waar staat EXIF dan precies voor? Het is een afkorting van Exchangeable Image File Format. Ehm… wat? Tja, dat maakt het inderdaad niet echt veel duidelijker… Laura Vink heeft er een leuk ezelsbruggetje voor bedacht en zij onthoudt het door de afkorting Extra Informatie Foto te gebruiken. Superhandig, want dat is eigenlijk precies wat het is!

EXIF-gegevens vermelden bijvoorbeeld het volgende:

  • Wanneer is het foto gemaakt?
  • Hoe groot is het bestand in mb’s en in pixels?
  • Welke ISO, diafragma en sluitertijd is er gebruikt?
  • Met welke brandpuntsafstand is de foto gemaakt?
  • Welke camera en welke lens is er gebruikt?
  • Wat is de bestandsnaam van de foto?

Allemaal extra informatie over de foto die is genomen.
Als er dus staat 1/640s f/2,8 ISO 1000 300mm, dan gaat het om een foto met een sluitertijd van 1/640 van een seconde (vrij snelle sluitertijd dus), een diafragma van 2,8 (een vrij groot diafragma dus, lees mijn blog hierover nog maar eens terug) en een vrij hoge ISO van 1000 (waarmee is geprobeerd om vrij veel licht te vangen). Daarnaast is de foto gemaakt met een objectief waarmee behoorlijk is ingezoomd (300 mm).  

Waar gebruik je het voor?

Okee, die extra informatie lijkt superhandig, toch? Fijn dat je camera al die gegevens voor je registreert en bewaart. En ja, inderdaad: dat is heel praktisch!

Het zorgt voor een beetje overzichtelijkheid. Als ik thuiskom van een fotoshoot is een van de eerste dingen die ik doe, het opslaan van mijn foto’s op een externe harde schijf en ze van daaruit importeren in Lightroom. Lightroom neemt al die extra gegevens mee en stelt me in staat om later structuur aan te brengen in mijn foto’s. Zo kan ik bijvoorbeeld filteren op de foto’s die ik heb gemaakt met mijn macrolens of met een specifiek diafragma. Door allerlei extra gegevens op te slaan, wordt je in staat gesteld om achteraf je foto’s te ordenen op díe aspecten die je zelf wenst.

Daarnaast kun je er van leren! Als je na een middagje fotograferen op groot scherm ziet dat al je foto’s bewogen zijn of veel ruis hebben, dan kun je aan de hand van de EXIF-gegevens vaak nog wel achterhalen waar het probleem zat. Zijn al je foto’s bewogen en zie je in de EXIF-gegevens dat je een sluitertijd van bijvoorbeeld 1/15 hebt, dan is de kans groot dat je een te trage sluitertijd hebt gebruikt. Zie je erg veel ruis op je foto’s, kijk dan eens naar de gebruikte ISO, waarschijnlijk staat deze hoger dan jouw camera goed aankan. Zo heb ik ooit een superzonnige familiemiddag vastgelegd met een ISO van 6400! Oeps… Het was een behoorlijk klus om de ruis zo goed mogelijk te verwijderen én een hele wijze les om áltijd mijn ISO te controleren voor ik ga fotograferen.

Dit zijn twee voorbeelden die wel wat kort door de bocht zijn, want er kunnen legio redenen voor beweging en ruis zijn, maar het laat wel zien hoe je de EXIF-gegevens kunt inzetten om ervan te leren. Omdat je zelf bij het maken van de foto was en dus precies weet of er veel of weinig licht was of dat het bijvoorbeeld erg waaide of windstil was, kun je op basis van de EXIF-gegevens inschatten waarom de foto’s uiteindelijk niet zo zijn geworden als je had gehoopt. Een mooi leermoment voor de volgende keer dat je weer op pad gaat! Extra opletten op de ISO of sluitertijd bijvoorbeeld!

EXIF-gegevens van andermans foto

Okee, dus het is superhandig om die gegevens te weten! Het helpt je je foto’s te ordenen of te filteren én je kunt er ook nog eens veel van leren! Waarom ben ik dan toch zo kritisch als ernaar wordt gevraagd in bijvoorbeeld een Facebook-groep? Begrijp me niet verkeerd, ik heb niets te verbergen (op dit gebied dan…) en geef de EXIF-gegevens met liefde. Ik vraag me alleen vaak af wat een ander met mijn EXIF-gegevens kan.

  • Iemand anders is niet aanwezig bij het maken van de foto en heeft dus geen idee van de omstandigheden, waarin de foto is gemaakt.
    Bij het maken van een foto maak ik altijd de razendsnelle afweging of mijn instellingen wel goed staan. Moet ik de belichtingscorrectie aanpassen, het diafragma wat verkleinen, de ISO verhogen (of juist verlagen), de sluitertijd verkorten, …? Ik maak deze afweging op basis van de omstandigheden en de mogelijkheden van mijn camera. Sommige camera’s hebben een goede beeldstabilisatie, andere camera’s presteren uitstekend bij een hogere ISO. Staat er wat wind? Dan kan het bijvoorbeeld belangrijk zijn dat ik voor een snellere sluitertijd kies, ook al gaat dit ten koste van mijn ISO. Iemand anders kent de afwegingen die ik ter plekke maak niet en kan daardoor mijn EXIF-gegevens helemaal anders interpreteren. Hij snapt misschien niet waarom ik heb gekozen voor een hogere ISO en kortere sluitertijd.
  • Tegenwoordig wordt bijna elke foto bewerkt.
    En dan bedoel ik zowel in de camera áls later op de computer. Uiteraard heb je nog steeds de echte puristen, maar het gros past later vaak nog wel iets aan inde foto. Als een foto wordt bewerkt in bijvoorbeeld Lightroom kan daar de belichting nog wat worden aangepast, er wordt gespeeld met de schuifjes of wat selectieve bewerkingen toegepast. Hierdoor kan de foto er wat betreft de belichting en soms ook scherptediepte heel anders uit komen te zien, dan de EXIF-gegevens doen vermoeden. Als je dan als beginneling alleen op de EXIF-gegevens afgaat, snap je vaak niet hoe ze tot dit resultaat zijn gekomen! Jij krijgt dit resultaat met dezelfde instellingen niet voor elkaar! Dat kan heel frustrerend zijn, want je kunt daardoor gaan twijfelen aan je eigen fotografievaardigheden.
  • Elk type camera is anders.
    Ik heb een Olympus en dat betekent dat ik een kleine sensor in mijn camera heb zitten. Mijn 40-150 mm lens is vergelijkbaar met een zogenaamde fullframe camera met een 80-300 mm lens. Dit alleen al zorgt voor een hele andere brandpuntsafstand en bokeh. Daarnaast noemde ik het al eerder, sommige camera’s presteren heel goed bij hoge ISO’s, terwijl een andere camera juist weer een geweldige beeldstabilisatie heeft. Ook het bokeh-effect kan bij een full framelens weer heel anders zijn dan bij een systeemcamera met een kleine sensor.

Als je net handmatig aan het fotograferen bent, kunnen de EXIF-gegevens dus zowel óntzettend leerzaam áls ontzettend nietszeggend zijn. Realiseer je dat deze gegevens maar een deel van het plaatje laten zien. En raak zeker niet gefrustreerd als andermans foto’s er veel gelikter uitzien dan die van jou met dezelfde instellingen. Gebruik de gegevens om een beeld te krijgen van de omstandigheden en keuzes die de fotograaf ter plekke heeft gemaakt. Niet meer en niet minder. En mocht je écht benieuwd zijn hoe die éne geweldige foto tot stand is gekomen? Vraag het de fotograaf dan gewoon. Wie weet krijg je nog wel een hele leerzame waardevolle tip mee, waardoor je jouw fotografie naar een hoger niveau kunt trekken!

2 thoughts on “Wat zijn EXIF-gegevens en wat kun je er eigenlijk mee?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *